Perimenopauze, menopauze, postmenopauze: wat is wat?

De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven drie verschillende fases.

De perimenopauze is de aanloopperiode. De hormonen oestrogeen en progesteron beginnen te schommelen; niet geleidelijk omlaag, maar golvend en onregelmatig. Dat geeft klachten. Wanneer precies die fase begint verschilt per persoon, maar voor veel vrouwen is dat ergens tussen de 40 en de late 40. De perimenopauze eindigt officieel één jaar na de laatste menstruatie.

Dat moment  -één jaar zonder menstruatie- heet het menopauze. Gemiddeld is dat rond je 51e. Daarna ben je postmenopauzaal, en dat blijf je voor de rest van je leven.

50 tot 70% van de vrouwen ervaart perimenopauze klachten. Maar niet iedereen: ongeveer 20% merkt nauwelijks iets. Sommige vrouwen voelen zich in die periode juist vrijer; geen pil meer, geen angst voor ongewenste zwangerschap, een nieuwe levensfase die nieuwsgierig stemt. De overgang is universeel én persoonlijk tegelijkertijd.

Perimenopauze klachten: de gevolgen voor je seksleven

Meer dan de helft van de vrouwen in de peri- en postmenopauze ervaart vaginale droogheid. Dat klinkt als een ongemak, maar het gaat verder dan dat: het kan vaginale irritatie veroorzaken, penetratie pijnlijk maken en de seksuele gevoeligheid verminderen.

Wat er precies gebeurt: dalend oestrogeen heeft directe gevolgen voor de vaginawand. De slijmvliezen worden dunner, de elasticiteit neemt af en je wordt minder snel nat. Dit heet medisch gezien ook wel vaginale atrofie of GSM (genitourinair syndroom van de menopauze) en is een van de meest onderschatte overgangsklachten omdat vrouwen er zelden over praten.

Ook de Bartholin-klieren reageren trager op prikkels en produceren minder juice, wat bijdraagt aan een verminderd gevoel van opwinding. En door de vertraagde doorbloeding komt de clitorale erectie langzamer op gang, precies zoals dat bij de penis het geval is als de doorbloeding afneemt. De clitoris heeft dezelfde fysieke voorwaarden nodig om opgewonden te raken. Meer tijd is dus geen teken dat er iets mis is. Het is gewoon wat het lichaam nu vraagt.

Orgasmes kunnen minder vanzelfsprekend worden. Dat betekent niet dat seksualiteit voorbij is, het betekent dat je lichaam iets anders nodig heeft dan voorheen. Dit is geen moment om flink te zijn en je er maar doorheen te slaan. Integendeel: het is een fase die vraagt om aandacht, zachtheid en een eerlijk gesprek, met jezelf en je eventuele partner.

Bekkenbodemspieren en gevoel

In de loop der jaren verzwakken spieren. Dat geldt ook voor de bekkenbodemspieren, ook wel PC-spieren genoemd. Een minder sterke bekkenbodem kan leiden tot incontinentie en een verminderd gevoel rond de vagina.

Gerichte oefeningen helpen: met regelmatige bekkenbodem-oefeningen, (ook bekend als Kegel-oefeningen) kun je de spieren sterk houden en het gevoel verbeteren. Dat is iets wat je op elk moment kunt beginnen, ook als je nog middenin de perimenopauze zit. Lees hier meer over bekkenbodem-oefeningen.

De overgang is geen klein onderwerp!

In Nederland zitten ruim 1,6 miljoen vrouwen in deze levensfase. Toch hangen schaamte en onbegrip er nog hardnekkig omheen. Uit onderzoek van Markteffect blijkt dat meer dan een derde van de vrouwen klachten verbergt, met name de mentale en seksuele symptomen. 67% ervaart impact op de relatie.

Dat is nogal wat voor iets waar nog steeds zo zelden open over wordt gesproken.

Praat erover, ook over het seksuele deel

Over de overgang mag je het vaak nog net hebben zolang het over opvliegers of slaapproblemen gaat. Maar zodra het gaat over droogheid, minder zin in seks, pijn bij penetratie, moeite met orgasme of vervreemding van je eigen lichaam, valt het gesprek stil. Dan lijkt het alsof vrouwen daar vooral discreet en flink mee moeten omgaan.

En daar wringt het. Seksuele veranderingen in de overgang zijn geen randverschijnsel. Ze raken comfort, plezier, intimiteit en verbinding. Als vrouwen die klachten verbergen, verdwijnen niet alleen de woorden , maar ook de oplossingen uit beeld.

Waarom praten wél helpt

Als 67% impact ervaart op de relatie, is dit allang niet meer alleen een lichamelijk verhaal. Dan gaat het over intimiteit, afstemming en hoe je samen omgaat met verandering. Erover praten helpt om schaamte kleiner te maken, en om duidelijker te krijgen wat er anders voelt, wat je mist, en wat je nodig hebt.

Dat hoeft niet groots of zwaar te zijn. Soms begint het gewoon met:

• "Dit voelt anders dan vroeger."
• "Ik heb meer tijd nodig."
• "Ik merk dat droogheid me belemmert."
• "Ik wil kijken wat me kan helpen."

Dat soort eerlijkheid is geen sfeerbreker. Het is juist de ingang naar meer ontspanning.

Praktische ondersteuning kan écht verschil maken

Niet alles hoeft opgelost te worden met een groot inzicht of een heroïsch gesprek. Soms helpt praktische ondersteuning gewoon heel direct.

De overgang vraagt om andere aandacht, niet om minder seksualiteit

Misschien is dat wel de belangrijkste verschuiving: niet denken dat alles "voorbij" is, maar erkennen dat er iets verandert, en dat verandering aandacht vraagt...:

• Meer tijd.
• Meer glijmiddel.
• Meer stimulatie.
• Meer gesprek.
• Meer ruimte om het anders te doen dan zoals het altijd ging.

Dat is geen achteruitgang. Dat is een nieuwe overeenkomst met jezelf en je partner.

Mail & Female vindt: dit mag veel normaler besproken worden

Vrouwelijke seksualiteit hoeft niet kleiner te worden zodra het lichaam verandert. De overgang is geen voetnoot. En je seksleven al helemaal niet. Meer openheid, betere informatie en de juiste producten zijn geen luxe, maar zijn onderdeel van het serieus nemen wat vrouwen voelen, nodig hebben en verdienen.

Op zoek naar ondersteuning tijdens de overgang?

Mail & Female is er voor je met fijne producten, echte ervaring en deskundigheid. Voor blijvend plezier, ook tijdens de perimenopauze en daarna.

• Glijmiddelen bij vaginale droogheid
• Vibrators om opwinding en orgasme te ondersteunen
• Boeken die informeren en inspireren

Ontdek wat jouw lichaam op dit moment nodig heeft.

Veelgestelde vragen over perimenopauze en seksualiteit